Internet na Wsi

 

Program e-VITA prowadzony był w latach 2004 – 2011. Miał na celu wsparcie wykorzystania technologii informacyjnych w rozwoju wsi i małych miast. Partnerami w programie byli Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, Fundacja Wspomagania Wsi i Cisco Systems Poland (2004-2006). Realizatorką była Fundacja Wspomagania Wsi.

Program e-VITA

» do druku

e-VITA II (2006-2008)

Jak w Gminie Borne Sulinowo społeczeństwo informacyjne budowano

Przełom XX i XXI wieku przyniósł nam bardzo szybki rozwój technologii informatycznych. Znana już od lat sześćdziesiątych sieć, zwana dzisiaj Internetem, stała się ogromnym zbiorem informacji . Mówi się, że to czego nie można znaleźć w Internecie, to naprawdę nie istnieje i jest w tym na pewno dużo prawdy. Nie łatwo więc w dzisiejszych czasach funkcjonować choćby bez podstawowej znajomości komputera i bez dostępu do Internetu. Realizując program e-Vita II w Gminie Borne Sulinowo chcieliśmy pomóc zrozumieć do czego służy Internet i po co się go używa  tym , którzy jeszcze tego nie wiedzą oraz umożliwić korzystanie z Internetu  tym, którzy już dawno to wiedzą ale z przyczyn technicznych lub finansowych nie mogą.

Jak realizowaliśmy program


Realizacja programu e-VITA 2 w Gminie Borne Sulinowo, podobnie jak w innych gminach w nim uczestniczących rozpoczęła się w połowie 2006 r. od przygotowania założeń do strategii informatyzacji gminy. Dokument ten zawiera m.in. opis możliwości dostępu do Internetu we wszystkich miejscowościach gminy, propozycje rozwoju sieci teleinformatycznej oraz analizę możliwości wykorzystania tej sieci w przyszłości przez przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe oraz podmioty działające w sferze publicznej. Następnie rozpoczęto przygotowania do realizacji kolejnych elementów programu.

Pierwszym działaniem realizowanym w ramach e-VITA 2 były szkolenia komputerowe. W czasie kiedy prowadzony był nabór chętnych na szkolenia dalsza realizacja programu w Gminie Borne Sulinowo stanęła pod znakiem zapytania z powodu rezygnacji koordynatora programu. Problem ten został jednak szybko rozwiązany dzięki zrozumieniu potrzeby dalszej realizacji programu przez władze gminy. Powołany został nowy koordynator i przygotowania do przeprowadzenia szkoleń z obsługi komputera i Internetu ruszyły pełną parą. Szkolenia były podzielone na dwie części. Pierwsza część obejmowała szkolenia z podstawowej obsługi komputera i Internetu. Szkolenia odbywały się w okresie od stycznia do marca 2007r. w Bornem Sulinowie i Łubowie. Dodatkowo w czerwcu zostało przeprowadzone szkolenie w miejscowości Silnowo. Łącznie szkolenia podstawowe ukończyło 71 osób. Druga część obejmowała szkolenia zaawansowane realizowane od marca do maja 2007 roku. W trakcie szkoleń zaawansowanych uczestnicy mogli m.in. zdobyć wiedzę z zaawansowanej obsługi pakietu MS Office oraz nauczyć się projektowania stron WWW. Łącznie szkolenia zaawansowane ukończyło 69 osób.

Kolejnym działaniem było urządzenie publicznego punktu dostępu do Internetu (PPD) na świetlicy wiejskiej w Łubowie. Łubowo jest drugą co do wielkości miejscowością w gminie.  Publiczny punkt dostępu do Internetu stworzyliśmy głównie z myślą o tych, którzy nie mają możliwości korzystania z sieci we własnym domu. PPD rozpoczął swoją działalność w marcu 2007 roku i od razu spotkał się z dużym zainteresowaniem mieszkańców Łubowa. Użytkownicy mają do dyspozycji 3 stanowiska komputerowe. Meble do PPD zostały zakupione w ramach projektu „Wrota Parsęty”, który w tym samym okresie był realizowany w Gminie Borne Sulinowo. Dostęp do Internetu realizowany jest za pośrednictwem linku radiowego (2,4 GHz) zestawionego pomiędzy świetlicą a pobliską szkołą, która posiada łącze kablowe o przepustowości 6144 kb/s.

Najtrudniejszym i najbardziej czasochłonnym elementem programu było stworzenie NSK – niekomercyjnej sieci komputerowej.  Pomysłów i planów było wiele. W pierwszej wersji sieć miała objąć swoim zasięgiem miejscowości Dąbie i Juchowo .  

Pierwszy wariant sieci zakładał umieszczenie na wieży kościelnej w Juchowie stacji klienckiej systemu Breeze Max, do które sygnał miał być dostarczany ze stacji bazowej Wimax zlokalizowanej w Szczecinku i dalej za pośrednictwem linku radiowego pracującego w częstotliwości 5,4 GHz z Juchowa do Dąbia.  W związku  z piętrzącymi się problemami związanymi umieszczeniem urządzeń sieciowych na wieży kościoła w Juchowie oraz brakiem możliwości innej lokalizacji anten, umożliwiającej przesłani sygnału ze Szczecinka do Juchowa konieczne było znalezienie alternatywnego rozwiązania. Poprosiliśmy więc o pomoc ekspertów programu e-VITA II, przedstawiając pomysł stworzenia sieci z centralnym punktem w Bornem Sulinowie.

Podstawowe założenie było takie, żeby dzięki programowi e-VITA II zrealizować pierwszy etap budowy sieci, która rozbudowywana,  w przyszłości obejmie swoim zasięgiem teren całej gminy. Po kilku spotkaniach roboczych eksperci programu e-VITA II przedstawili koncepcję budowy sieci.  Szkielet sieci miał być oparty na systemie typu punkt-wielopunkt  Breeze Max firmy Alvarion działającym w licencjonowanym paśmie 3,5 GHz. Punktem centralnym sieci miała być stacja bazowa umieszczona 49 metrowym kominie nieczynnej ciepłowni położonym w Bornem Sulinowie skąd sygnał miał być przesyłany do stacji klienckich rozmieszczonych w poszczególnych miejscowościach. W pierwszym  etapie stacje klienckie miały zostać zainstalowane w Juchowie i Dąbiu.

W przypadku pierwszej miejscowości anteny miały być umieszczone na dachu szkoły,  a w przypadku drugiej na dachu dwupiętrowego budynku mieszkalnego. Rozpoczęliśmy przygotowania do budowy sieci. Pierwszą sprawą do załatwienia było uzyskanie rezerwacji licencjonowanej częstotliwości 3,5 GHz  w Urzędzie Komunikacji Elektronicznej. Po uzyskaniu rezerwacji oraz ustaleniu lokalizacji anten postanowiliśmy przeprowadzić testy sprzętu w terenie. Wyniki testów okazały się jednak negatywne. Pomimo, że stacje klienckie łączyły się ze stacją bazową, siła sygnału była tak słaba, że funkcjonowanie sieci nie było możliwe. 

Szukając wyjścia z sytuacji postanowiliśmy przeprowadzić próbę wykorzystania rozwiązania Canopy PTP 400 firmy Motorola do budowy szkieletu sieci. Wyniki wstępnej analizy przeprowadzonej programem Link Estimator wykazały możliwość zastosowania tego typu rozwiązania. Wyniki prób przeprowadzonych w terenie okazały się jednak podobne do tych przeprowadzonych na sprzęcie firmy Alvarion.  Byliśmy więc ponownie w punkcie wyjścia.

Rozwiązanie problemu przyszło nieoczekiwanie ze strony narodowego operatora telekomunikacyjnego, Telekomunikacji Polskiej S.A., która wbrew wcześniejszym informacjom o odległym terminie udostępnienia usługi szerokopasmowego dostępu do internetu udzielanym zarówno mieszkańcom jak i przedstawicielom Gminy Borne Sulinowo, uruchomiła dostęp do usługi neostrada dla miejscowości Juchowo, Dąbie oraz okolicznych osad.

W tym samym czasie były już prowadzone prace nad kolejnym wariantem sieci, który zakładał wykorzystanie sieci światłowodowej, oraz masztu radiowego należących do firmy Energia S.A. W związku pojawieniem się możliwości dostępu do szerokopasmowego Internetu na obszarze, który projektowana sieć miała objąć swoim zasięgiem, została podjęta decyzja o zmianie lokalizacji sieci.

Ostatecznie niekomercyjna siec komputerowa objęła swoim zasięgiem Krągi, oddaloną około pięć kilometrów na północny-wschód od Bornego Sulinowa miejscowość, którą zamieszkuje ok.  330 mieszkańców.  Szkielet sieci nazwanej BSNet  oparty jest na rozwiązaniu Canopy PTP 400 firmy Motorola działającym w technice OFDM i pracuje w nielicencjonowanej częstotliwości 5,4 GHz. Centralnym punktem sieci jest komin byłej ciepłowni umiejscowiony w Bornem Sulinowie. Pomiędzy kominem a Krągami zestawione zostały dwa linki radiowe, dzięki którym sygnał dociera do punktów dostępowych zlokalizowanych w dwóch częściach miejscowości. Pierwszy umieszczony jest na świetlicy i zapewnia dostęp do sieci mieszkańcom „starej” części Krągów, drugi umieszczony na budynku mieszkalnym umożliwia dostęp mieszkańcom osiedla. Punkty dostępowe pracują na częstotliwości 2,4 GHz. Ich zasięg pokrywa 95% powierzchni Krągów.

Gmina Borne Sulinowo nie mając możliwości zarządzania siecią postanowiła powierzyć to zadanie lokalnemu operatorowi telekomunikacyjnemu (http://www.gawex.pl/www/strona/index.php). W myśl zawartej umowy operator sieci firma GAWEX Media Sp. Zo.o. podłączył BSNet do własnej sieci światłowodowej. Uzyskana dzięki takiemu rozwiązaniu  przepustowość łącza pozwoli w przyszłości na rozwój sieci. Dodatkowo operator sieci wykonał instalację sieciową na świetlicy wiejskiej w Krągach i dostarcza bezpłatnie Internet do zainstalowanych tam komputerów. Obecnie do sieci BSNet podłączonych jest 20 gospodarstw domowych oraz świetlica wiejska w Krągach. Operator zobowiązał się udostępniać w przyszłości łącza do realizacji projektówrealizowanych przez gminę na terenie Krągów. Pierwszym projektem podczas realizacji którego sieć BSNet może być wykorzystana będzie projekt polegający na urządzeniu w Krągach ogólnodostępnej strefy sportowo-rekreacyjnej. Za pośrednictwem sieci przesyłany będzie sygnał z kamer monitorujących teren utworzonej strefy.

Następnym działaniem realizowanym w ramach programu było promowanie lokalnego serwisu ogłoszeniowego I-jarmark na terenie gminy Borne Sulinowo. Niestety pomimo podjętych działań promocyjnych I-jarmark nie przyjął się tak jak w innych miejscowościach realizujących e-Vitę II.  Trudno jednoznacznie stwierdzić co jest powodem braku zainteresowania mieszkańców tym serwisem ogłoszeniowym. Na podstawie kilku zasłyszanych wypowiedzi można jednak zaryzykować twierdzenie, że jednym z powodów może być istnienie ogólnopolskich serwisów ogłoszeniowych i aukcyjnych, które w pełni zaspokajają potrzeby osób poszukujących różnych towarów lub usług za pośrednictwem sieci.

Program e-Vita II , na terenie gminy Borne Sulinowo był także realizowany przez lokalnych partnerów. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej realizował projekt „Internet, morze nowych możliwości”, Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci Niepełnosprawnych i ich Rodziców „Promyk Nadziei” projekt „Internet w służbie osób niepełnosprawnych”  a Stowarzyszenie Przedsiębiorców  i Kupców Bornego Sulinowa projekt „Informacja – szansą na rozwój”. Wszystkie projekty polegały na wykorzystaniu Internetu w rozwoju lokalnym m.in. poprzez stworzenie stron internetowych wymienionych organizacji (http://www.mgops.bornesulinowo.pl/, http://www.biznesborne.pl, http://www.promyk-nadziei.ovh.org/ ) oraz zakup sprzętu komputerowego, służącego na co dzień do realizacji ich celów statutowych.

Co nam dała realizacja e-Vity?

Przede wszystkim realizacja programu zwróciła uwagę władz gminy, lokalnych organizacji oraz mieszkańców na rolę rozwoju społeczeństwa informacyjnego jako ważnego czynnika stymulującego rozwój społeczno-gospodarczy gminy.  Wielu mieszkańców zaczęło się zastanawiać jak można wykorzystać komputer i  Internet dla ułatwienia pracy czy komunikacji lub nawet prowadzenia własnego biznesu. Zaczęto także zauważać potrzebę wyposażenia świetlic w komputery z dostępem do Internetu, jednocześnie pojawił się problem niedostatecznego przygotowania opiekunów świetlic do pełnienia roli opiekunów PPD.

Problemy napotkane podczas budowy niekomercyjnej sieci komputerowej wykazały, że trudno jest realizować szerokopasmowy dostęp do Internetu w technologii radiowej na takim terenie jak gmina Borne Sulinowo. Główne przeszkody to ukształtowanie terenu, duże zalesienie oraz duża ilość zbiorników wodnych, a w celu zapewnienia bezproblemowego działania sieci konieczna jest budowa wysokich masztów co powoduje duże zwiększenie kosztów inwestycji i wskazuje na konieczność rozważenia alternatywnych technologii rozwoju sieci.

Jako bezpośrednie efekty realizacji programu możemy wymienić: powstanie PPD w Łubowie, przeprowadzone szkolenia dla mieszkańców, budowa sieci BSNet, strony internetowe partnerów lokalnych oraz sprzęt komputerowy przez nich zakupiony.

Pośrednio realizacja programu spowodowała wcześniejsze uruchomienie szerokopasmowego dostępu do Internetu przez Telekomunikację Polską S.A. w  miejscowościach Juchowo, Dąbie, Jeleń oraz w okolicznych osadach – szeroko promowane planowane uruchomienie radiowego dostępu do Internetu w tych miejscowościach spowodowało podjęcie przez TP S.A. działań inwestycyjnych w obawie przed utratą potencjalnych klientów. Duża firma z Juchowa zajmująca się produkcją ekologicznych płodów rolnych obniżyła znacząco swoje koszty korzystania z Internetu w związku z instalacją stałego łącza internetowego. Wcześniej pracownicy tej firmy łączyli się z siecią za pośrednictwem modemu. Możliwość korzystania z szerokopasmowego Internetu uzyskały także szkoły podstawowe w Juchowie i Jeleniu, które od dawna dysponowały pracowniami komputerowymi. Pośrednim efektem jest także powstanie publicznego punktu dostępu do Internetu Krągach oraz powstanie hot spot-a przed budynkiem Urzędu Miasta i Gminy w Bornem Sulinowie.

E-Vita, e-Vita i po e-Vicie, ale co dalej?

Pierwszy krok został uczyniony. Pomysłów na przyszłość jest wiele. Sieć radiowa obejmująca swoim zasięgiem wszystkie miejscowości gminy Borne Sulinowo i łącząca wszystkie świetlice oraz szkoły, monitoring newralgicznych miejsc w tych miejscowościach, wykorzystujący do przesyłu obrazu z kamer sieć bezprzewodową, publiczny punkt dostępu do Internetu na każdej świetlicy to tylko niektóre z nich. Czy doczekają się one realizacji? Zależy to od tego jak ustalone zostaną priorytety inwestycji gminnych. Pomimo ogólnego zrozumienia i pełnej aprobaty działań prowadzących do rozwoju społeczeństwa informacyjnego może się okazać, że rozwój sieci BSNet przegra w walce o gminną kasę z koniecznością remontu drogi czy budowy kanalizacji.

Będzie jednak istniała możliwość pozyskania środków na rozwój lokalnej infrastruktury społeczeństwa informacyjnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego. Na chwilę obecną nie wiadomo czy będzie jeden duży projekt samorządu województwa czy będzie ogłoszony nabór wniosków w trybie konkursowym. Do koordynacji prac nad rozwojem społeczeństwa informacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego powołana została Zachodniopomorska Rada Społeczeństwa Informacyjnego (http://www.zrsi.szn.pl/).

 

Arkadiusz Malarski, gmina Borne Sulinowo

2010-08-17