Internet na Wsi

 

Program e-VITA prowadzony był w latach 2004 – 2011. Miał na celu wsparcie wykorzystania technologii informacyjnych w rozwoju wsi i małych miast. Partnerami w programie byli Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, Fundacja Wspomagania Wsi i Cisco Systems Poland (2004-2006). Realizatorką była Fundacja Wspomagania Wsi.

Program e-VITA

» do druku

Program e-VITA

Metoda e-VITA

 

W latach 2004–2006 przeprowadzony został pilotażowy program "Wieś Aktywna. Budowanie Społeczeństwa Informacyjnego – e-VITA", którego celem było zwiększenie wykorzystania technologii informacyjnych dla społecznego i ekonomicznego rozwoju wsi i małych miast. Program był partnerskim przedsięwzięciem Fundacji Wspomagania Wsi, Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i koncernu Cisco Systems. Zrealizowany został we współpracy z sześcioma gminami wybranymi w ogólnopolskim konkursie: Białogardem, Cekcynem, Małym Płockiem, Reczem, Stoszowicami i Zelowem. Budżet przeznaczony przez partnerów na realizację programu wyniósł 1 200 000 USD. Dodatkowy wkład wniosły gminy.

 

Jednym z celów programu e-VITA było zwrócenie uwagi na złożoność budowy społeczeństwa informacyjnego w skali lokalnej. Jego realizacja pozwoliła opracować i zweryfikować dostosowaną do polskich realiów metodę informatyzacji, którą nazwaliśmy metodą e-VITA.

 

[przejdź do publikacji Metoda e-VITA. Poradnik dla samorządowców]

 

Polecamy stosowanie metody e-VITA przy planowaniu i prowadzeniu rozmaitych projektów informatyzacji wsi i małych miast, w tym projektów finansowanych z funduszów Unii Europejskiej.
Metoda ta pozwala skutecznie aktywizować lokalne społeczności wokół rozwiązywania własnych problemów, zaspokajania potrzeb i podejmowania nowych wyzwań z wykorzystaniem technologii informacyjnych.

Metoda e-VITA zakłada kompleksowe działanie według wymienionych niżej pięciu głównych zasad. Zasady te podsumowują trzy lata doświadczeń wielu partnerów zaangażowanych w realizację programu.

 

 


Zasady Metody e-VITA


1. Uzgodniona strategia


Podstawą przygotowania lokalnej strategii informatyzacji powinna być rzetelna analiza sytuacji i potrzeb mieszkańców. Organizowane w gminie spotkania informacyjno-konsultacyjne z mieszkańcami pozwalają zebrać niezbędne informacje. Pomocna i ważna w planowaniu nowatorskich przedsięwzięć związanych z teleinformatyką jest też wiedza zewnętrznych doradców – osób doświadczonych w prowadzeniu podobnych projektów. Strategia informatyzacji gminy powinna identyfikować i systematyzować potrzeby różnych grup społecznych, określać priorytety i etapy informatyzacji (związane zarówno z budową infrastruktury, jak i edukacją jej użytkowników), definiować cele do osiągnięcia, zadania do wykonania oraz źródła ich finansowania.

 

Z doświadczeń zdobytych przy realizacji programu e-VITA wynika, że opracowanie strategii informatyzacji jest sprawą zasadniczą z kilku powodów:

 

  • pozwala na racjonalne planowanie rozwiązań infrastrukturalnych (ich przeznaczenia, kosztów, zakresu, lokalizacji);

  • pozwala upewnić się, że nie pomijamy żadnego obszaru, ważnego z punktu widzenia efektywności nakładów na teleinformatykę: zapewnienia dostępu do Internetu, dostarczenia umiejętności posługiwania się tym narzędziem, wsparcia lokalnych projektów jego wykorzystania i odpowiedniego przygotowania kadr;

  • prawie zawsze występuje konieczność etapowego prowadzenia inwestycji, ze względu na ograniczone w danym czasie środki – strategia pozwala na rozsądne planowanie; poszczególnych projektów, służących realizacji szerokiej wizji zinformatyzowanej gminy;

  • sam proces przygotowania strategii (w który powinni być włączeni wszyscy partnerzy lokalni i przedstawiciele zainteresowanych grup mieszkańców) pozwala z jednej strony na „inwentaryzację” dostępnych lokalnie zasobów, z drugiej zaś – właśnie poprzez szeroką partycypację społeczną – sprzyja późniejszej współpracy przy jej realizacji; 

  • strategia informatyzacji pozwala zaplanować wykorzystanie inwestycji w infrastrukturę informatyczną w sposób spójny ze strategią rozwoju gminy;

  • opracowana strategia stanowi dużą pomoc przy wnioskowaniu o fundusze zewnętrzne.

 

2. Dostęp do Internetu


Dostęp do Internetu przynosi znaczące efekty gospodarcze i społeczne tylko tam, gdzie jest odpowiednia liczba osób, które z niego korzystają. Dlatego jednym z głównych wskaźników sukcesu informatyzacji jest dostęp do szerokopasmowego Internetu (umożliwiający sprawne korzystanie z usług online) w gospodarstwach domowych. Osoby nie posiadające domowego komputera również powinny mieć łatwy dostęp do Internetu.


Metoda e -VITA zakłada stopniowe zapewnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu w całej gminie, w tym:


  • połączenie z Internetem gminnych instytucji;

  • wdrożenie systemu komunikacji opartej na technologiach informacyjnych pomiędzy tymi instytucjami;

  • uruchomienie publicznych punktów, w których z Internetu można skorzystać za darmo;

  • zapewnienie szerokopasmowego dostępu do Internetu w gospodarstwach domowych.

 

Ze względu na ograniczenia finansowe, wymienione cele realizowane mogą być w kolejnych etapach. Kolejność wykonywanych zadań powinna wynikać z priorytetów ustalonych w strategii informatyzacji. Doświadczenie programu e-VITA pokazało, jak ważne jest odpowiednie informowanie mieszkańców o podejmowanych działaniach. Szczególnie istotne jest przedstawianie prowadzonych
prac jako kolejnych etapów przedsięwzięcia, które docelowo obejmie całą gminę.


3. Edukacja użytkowników


Efektywne korzystanie z Internetu i narzędzi informatycznych nie jest „intuicyjne” – wymaga wiedzy. Jest wiele przykładów, gdzie mimo dostępu do Internetu jego znaczenie i możliwości praktycznego zastosowania, np. do obniżenia kosztów działalności instytucji, są niedoceniane. Dlatego metoda e-VITA zakłada konieczność prowadzenia – równolegle z tworzeniem dostępu do Internetu – działań edukacyjnych:


  • szeroko zakrojonej edukacji różnych grup społecznych w zakresie możliwości wykorzystania Internetu oraz podstaw obsługi komputera;

  • specjalistycznych szkoleń dotyczących praktycznego wykorzystania technologii informacyjnych, poprzedzonych analizą potrzeb i oczekiwań odbiorców;

  • zapewnienia dostępu do fachowej wiedzy i doradztwa przy planowaniu i prowadzeniu przedsięwzięć z wykorzystaniem Internetu przez różne grupy społeczne;

  • przygotowania kadr lokalnych instytucji do wykorzystania technologii informacyjnych w pracy oraz wspierania przedsięwzięć prowadzonych przez innych.

 

Szczególną uwagę należy zwrócić na potrzeby edukacyjne dorosłych. W przeciwieństwie do najmłodszych mieszkańców, którzy uczą się korzystać z komputerów w szkole, dorośli częściej
obawiają się nowinek technicznych i trudniej dają się przekonać do ich wykorzystania. Dlatego ważne jest dobranie odpowiednich metod uczenia dorosłych w oparciu o wcześniej zdiagnozowane.


4. Realizacja projektów


Dostęp do technologii informacyjnych i powszechne umiejętności stosowania internetowych narzędzi są bardzo ważne dla rozwoju gminy. Aby jednak służyły one sprawnemu działaniu lokalnych instytucji lub pobudzeniu przedsiębiorczości w gminie, w sieci dostępne muszą być informacje i usługi dotyczące konkretnych, lokalnych spraw. Konieczne jest tworzenie zasobów (stron internetowych udostępniających informacje lub usługi, baz danych itp.) przez lokalne instytucje, grupy i organizacje, z których będą mogli korzystać mieszkańcy i inne zainteresowane osoby.

Dobry przykład działa w wielu przypadkach znacznie skuteczniej niż przekonywanie. Realizacja przedsięwzięć, które prezentują możliwości wykorzystania technologii informacyjnych i wskazują konkretne korzyści, zachęca mniej przekonanych do podejmowania podobnych działań. Projekty, które obejmują wykorzystanie narzędzi informatycznych, mogą jednak być dość kosztowne i leżeć poza zasięgiem pojedynczej szkoły, organizacji pozarządowej lub grupy mieszkańców. Dlatego, na podstawie doświadczeń wyniesionych z realizacji programu e-VITA, rekomendujemy uwzględnienie
w lokalnej polityce rozwoju elementów wspomagania konkretnych inicjatyw zgodnych ze strategią informatyzacji, takich jak:

  • wspieranie lokalnych partnerstw, które stawiają sobie za cel promowanie wykorzystania Internetu wśród mieszkańców;

  • upowszechnianie informacji o dostępnych funduszach, konkursach dotacyjnych służących budowie społeczeństwa informacyjnego (dla przedsiębiorców, młodzieży, rolników, organizacji pozarządowych, nauczycieli itd.);

  • tworzenie usług i zasobów dostępnych w sieci, które będą przydatne w rozwoju gminy (np. związanych z działaniem lokalnych instytucji, informujących o gminie i jej walorach, ułatwiających kontakt mieszkańców ze światem zewnętrznym);

  • system wsparcia finansowego dla realizacji lokalnych przedsięwzięć (np. gminne konkursy grantowe).

 

5. System doskonalenia


Technologie teleinformatyczne oraz produkty i usługi dostępne za ich pośrednictwem rozwijają się bardzo dynamicznie. Powstają nowe rodzaje oprogramowania i usługi w Internecie, zmieniają

się standardy dotyczące bezpieczeństwa przechowywania i przesyłania danych itd. Jednocześnie w budżetach firm i instytucji systematycznie rosną wydatki na nowe technologie czy przychody z usług online. Prężnie rozwija się reklama i marketing internetowy, uważane obecnie za kanał informacyjny przyszłości. Pojawiają się też nowe możliwości finansowania informatyzacji. Szczególnie ważne w najbliższych latach będzie racjonalne wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej (przeznaczonych na lata 2007–2013), służących budowie społeczeństwa informacyjnego. Jakość wykorzystania tych funduszy i ich wpływ na poziom życia mieszkańców będzie zależeć od racjonalnego planowania projektów rozwoju społeczno-gospodarczego z wykorzystaniem technik informacyjnych.


Dla realizowania procesu informatyzacji bardzo duże znaczenie ma:

  • zaplanowanie sprawnego systemu monitorowania i oceny znaczenia tych zmian dla rozwoju gminy;

  • przygotowanie kadr lokalnych instytucji do wykorzystania technik informacyjnych w lokalnym rozwoju;

  • stałe udoskonalanie dostępu mieszkańców, firm i instytucji do technologii informacyjnych oraz wspomaganie tworzenia i korzystania z usług online przez mieszkańców.

 

Podsumowanie

 

Metoda e-VITA zakłada kompleksowe działanie, prowadzące do wykorzystania technik informacyjnych w rozwoju lokalnych społeczności. Uwzględnia czynniki techniczne, ekonomiczne i społeczne. Może być wdrażana z pomocą krajowych i zagranicznych źródeł finansowania, w tym pochodzących z funduszów Unii Europejskiej. Mamy nadzieję, że samorządy zainteresowane dynamicznym rozwojem swoich społeczności, a nie dysponujące dostępem do niekomercyjnych usług doradczych, będą mogły z pożytkiem wykorzystać metodę e-VITA w zaplanowaniu
efektywnej informatyzacji gminy.

 

 

Artykuł "Zasady metody e-VITA" autorstwa Klary Maleckiej i Roberta Milewskiego jest trzecim rozdziałem publikacji "Metoda e-VITA". Kliknij, aby pobrać plik w PDF

2010-07-21