Internet na Wsi

 

Program e-VITA prowadzony był w latach 2004 – 2011. Miał na celu wsparcie wykorzystania technologii informacyjnych w rozwoju wsi i małych miast. Partnerami w programie byli Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, Fundacja Wspomagania Wsi i Cisco Systems Poland (2004-2006). Realizatorką była Fundacja Wspomagania Wsi.

Program e-VITA

» do druku

e-VITA III (2009-2011)

Wykorzystanie środków z działania 8.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka - podsumowanie

 

intro | postulaty  | odpowiedź wiceministra MSWiA na postulaty | dyskusjauczestnicypodsumowanieco piszą inni

 

(Opracowanie: Klara Malecka, FWW)

10 września odbyło się spotkanie „przy okrągłym stole”, poświęcone działaniu 8.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Uczestnicy spotkania: operatorzy teleinformatyczni (beneficjenci działania 8.4.), przedstawiciele izb gospodarczych zrzeszających operatorów, niezależni eksperci, przedstawiciele samorządów lokalnych, Agencji Rozwoju Mazowsza, MSWiA oraz UKE, wspólnie szukali odpowiedzi na pytanie, co utrudnia małym i średnim operatorom efektywne wykorzystanie unijnych środków, przeznaczonych na budowę sieci „ostatniej mili”.

Organizatorami spotkania były Fundacja Wspomagania Wsi i Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności (w ramach programu e-VITA III), we współpracy z Mazowieckim Stowarzyszeniem Gmin na Rzecz Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego (MSSI).

Debata przy "okrągłym stole" jest jednocześnie prologiem VI Forum usług szerokopasmowych, które odbędzie się w końcu listopada w Warszawie. Organizatorem VI Forum jest redakcja Computerworld.

Działanie 8.4 PO IG ma na celu stworzenie możliwości dostarczania dostępu do Internetu na terenach, na których prowadzenie tej działalności na zasadach rynkowych finansowo się nie opłaca (na terenie tzw. „białych plam”). O dofinansowanie budowy sieci, które dotrą bezpośrednio do mieszkańców i instytucji (nazywanych sieciami dostępowymi lub „sieciami ostatniej mili”), mogą występować mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, a także organizacje pozarządowe.

 

[Przeczytaj komentarz Tomasza Kulisiewicza na temat dostępności Internetu w Polsce]

W Działaniu 8.4 na wsparcie budowy dostępu do Internetu przeznaczono 200 mln euro, z czego 170 mln euro to wkład ze środków Unii Europejskiej. Dotychczas przeprowadzono dwie rundy naboru wniosków, obecnie otwarta jest trzecia runda. W dwóch pierwszych naborach ogółem zaakceptowano do dofinansowania 14 projektów, na łączną kwotę dofinansowania 6 663 219,06 zł. Wybrano je spośród 40 zgłoszonych projektów. O odrzuceniu pozostałych zadecydowało przede wszystkim nie spełnienie wymogów formalnych, związanych z występowaniem szerokopasmowego dostępu do Internetu na terenie planowanej inwestycji.

W spotkaniu przy okrągłym stole uczestniczyli przedstawiciele firm, które mają doświadczenie zawiązane z aplikowaniem o środki z działania 8.4. Jako główną barierę w sięganiu po dofinansowanie wskazywali zbyt wysoko postawioną poprzeczkę formalnych wymagań, stawianych aplikującym. Ich zdaniem, ze względu na biznesowy, a nie infrastrukturalny charakter inwestycji analizą wystarczającą do zaplanowania przedsięwzięć byłby biznes plan. Obecnie wymagane jest znacznie bardziej rozbudowane studium wykonalności. Obecni eksperci zauważyli, że dobrym przykładem uproszczonych wniosków jest działanie 8.1 PO Innowacyjna Gospodarka. Zainteresowanie konkursami w ramach działania 8.1 PO IG jest ogromne.

Do formalnych przeszkód w procesie aplikowania o środki należą też trudności z uzyskaniem promes bankowych, zapewniających o finansowaniu inwestycji. Operatorzy postulowali zamianę promesy bankowej na inną formą gwarancji finansowej okazywanej w procesie aplikacyjnym.

Problem jest też uzyskiwanie pozwolenia na budowę np. masztów przed podpisaniem umowy dotyczącej dofinansowania projektu. Konieczność uzyskania pozwolenia na tym etapie realizacji inwestycji jest problemem dlatego, że wymaga wykonania projektu technicznego przez podpisaniem umowy (co oznacza poniesienie kosztów, bez gwarancji uzyskania środków). Co więcej, uzyskanie pozwolenia wymaga wcześniejszego ustalenia praw własności do działki, na której będzie budowany np. maszt. Nie można więc kupić działki w ramach projektu. Poza tym, zgodnie z prawem budowlanym, budowa niektórych masztów wymaga tylko zgłoszenia, a zasady działania 8.4 zmuszają do uzyskania pozwoleń w każdym przypadku - co niepotrzebnie podnosi koszty inwestycji i jest bardziej czasochłonne. Dużym ułatwieniem w staraniach o uzyskanie dofinansowania byłaby więc możliwość warunkowego podpisania umowy, która traciłaby ważność bez uzyskania przez inwestora pozwoleń w określonym czasie.

Dużo uwagi uczestnicy spotkania poświęcili problemom w określeniu miejsc, w których mogą być prowadzone inwestycje z wykorzystaniem środków z działania 8.4 („białych plam”). Mapy, według których inwestorzy i komisje weryfikujące wnioski oceniają zgodność wybranego terenu z założeniami konkursu, często nie dają pełnej informacji o dostępności do Internetu w danej wsi lub miasteczku. Dlatego nie należy, zdaniem uczestników, uogólniać decyzji dla całych miejscowości.

Ten problem został już uwzględniony w obecnej edycji konkursu: na wniosek operatora, Urząd Komunikacji Elektronicznej będzie weryfikować informacje dotyczące dostępu do Internetu w zgłoszonych miejscach i aktualizować mapy. Niestety, problemem w wykonaniu inwentaryzacji istniejących sieci jest trudność w uzyskaniu informacji od operatorów. Tę sytuację ma zmienić przygotowana obecnie specustawa. Nie mniej jednak definicja „białej plamy” wciąż, zdaniem obecnych na spotkaniu operatorów, wymaga doprecyzowania. Nie wiadomo na przykład, jak wpływa na nią kwestia dostępności technologii satelitarnych. Ostatecznie ryzyko zawsze ponosi operator przygotowujący wniosek, co również może zniechęcać do starania się o pozyskanie środków. Jednym ze zgłoszonych pomysłów dotyczących badania dostępności do Internetu było uzupełnienie technicznych badań o wywiady z mieszkańcami.

Uczestnicy spotkania zwrócili też uwagę, że w okresie trwałości projektu dofinansowanego ze środków z działania 8.4 nie można wprowadzić w nim „istotnych modyfikacji”. Przy technologiach radiowych jest to duży problem. Jeden z postulatów zgłoszonych podczas spotkania dotyczył potrzeby większej elastyczności dopuszczalnych modyfikacji i ich dokładnej ich definicji.

Inne kwestie, które zdaniem uczestników wymagają doprecyzowania w zasadach konkursów w ramach działania 8.4 PO IG, to koszty kwalifikowane i definicja „młodego przedsiębiorcy”.

Barierą w budowaniu sieci „ostatniej mili” na terenach wiejskich jest też często, zdaniem operatorów, niewystarczająca współpraca i wsparcie ze strony lokalnych samorządów, konieczne do efektywnej budowy dostępu do Internetu na terenie „białych plam”. Wsparcie ze strony samorządów jest potrzebne przede wszystkim w dostępie do istniejącej infrastruktury i nieruchomości. Urzędnicy mogliby też być przewodnikami i doradcami dla przedsiębiorców w formalnych kwestiach architektoniczno-budowlanych.

Niestety, w wielu gminach operatorzy nie mogą liczyć na pomoc. Znaczna część gminnych samorządów nie angażuje się w rozwój dostępu do Internetu, ponieważ, zgodnie z ustawą samorządową, nie jest to ich obowiązkiem. Zdaniem obecnych zapewnienie dostępu do ICT powinno być wpisane do ustawy samorządowej jako jedno z obligatoryjnych zadań samorządu. Dodatkowym powodem braku zaangażowania są też „uspakajające” informacje ze strony Urzędów Marszałkowskich, że kwestia informatyzacji terenów wiejskich zostanie rozwiązana w ramach programów wojewódzkich.

Wniosek: samorządowcom potrzebny jest wzór – poradnik krok po kroku – co trzeba zrobić, żeby pomóc operatorom. Taka sama specyfikacja - jak poradzić sobie z formalnościami, jak współpracować z samorządem – potrzebna jest też małym operatorom.

Inny problem dotyczy koordynacji budowy poszczególnych elementów sieci teleinformatycznych na terenach wiejskich. Po pierwsze, nie wiadomo dokładnie, kiedy i gdzie powstaną węzły sieci szkieletowych, budowanych w ramach regionalnych projektów, realizowanych przez Urzędy Marszałkowskie.

Po drugie, nie jest jasne, z jakich środków mają zostać sfinansowane sieci dystrybucyjne, czyli sieci łączące węzeł dystrybucyjny, który znajduje się (lub kiedyś się znajdzie) w centrum gminy, z poszczególnymi sołectwami.

Konieczna jest więc koordynacja budowy sieci szkieletowych, dostępowych i dystrybucyjnych – zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Budowa sieci dystrybucyjnych powinna być kosztem kwalifikowanym w działaniu 8.4. Pasywna infrastruktura teleinformatyczna łącząca poszczególne sołectwa powinna też być budowana przez samorządy przy okazji budowy innej infrastruktury liniowej (również za własne środki gmin). Obecni na spotkaniu liczą też na to, że na budowę sieci „przedostatniej mili” poświęcone zostanie 30 mln zł, przeznaczone na informatyzację w PROW. Ważna będzie koordynacja wykorzystania tych pieniędzy.

Operatorzy i przedstawiciele izb gospodarczych zwrócili uwagę na kwestie związane z opłacalnością dostarczania dostępu do Internetu na terenach wiejskich: problem limitu opłaty przyłączeniowej dla abonenta oraz wysokości opłat za wysokie częstotliwości radiowe. UKE znacznie obniżyło już koszt części częstotliwości radiowych, jednak operatorzy postulują obniżki cen również wysokich częstotliwości.

Na koniec zwrócono uwagą na techniczną kwestię. Dla wielu początkujących przedsiębiorców zasady, na jakich można ubiegać się o dofinansowanie, i uzyskanie kompletnej informacji na temat wymagań i regulacji związanych z konkursem mogą być, mimo informacji zawartych obecnie na stronie WWPe, dość skomplikowane. To też może być barierą w aplikowaniu o środki dostępne w działaniu 8.4.

2009-09-25